Poznaj nas Studia w USA Studia w Europie Medycyna na Ukrainie Baza wiedzy
#studia-w-usa #undergraduate #szkoly-srednie

Sprawdź nasze kompendium wiedzy o systemie edukacji w USA!

Jak wygląda edukacja w USA? Szkoły w USA, matura, studia

zdjęcie Piotr Zawadzki autora postu o Jak wygląda edukacja w USA? Szkoły w USA, matura, studia Piotr Zawadzki | Szkoła Główna Handlowa | 2021-08-19
  • System szkolnictwa wyższego w USA wygląda inaczej niż w Polsce
  • Większość studentów kończy tylko studia licencjackie
  • Zobacz jak wygląda system studiów w USA
Ula - mentorka lagunity

Chcesz studiować w USA? Przygotujemy Cię do rekrutacji

Jak wygląda system szkolnictwa w Stanach Zjednoczonych?

Bez wątpienia Stany Zjednoczone to kuźnia młodych naukowców i państwo mogące się poszczycić najlepszymi szkołami i uczelniami na świecie. Zgodnie z amerykańską Konstytucją to władze stanowe regulują szkolnictwie i szkolnictwie wyższe i decydują m.in. o administracji, finansowaniu i formie instytucji naukowych. Z tego względu można się spotkać ze znaczącymi różnicami w świadczeniu edukacji przez różne stany.

Szkolnictwo w Stanach Zjednoczonych obejmuje trzy poziomy:

  • podstawowy (elementary).

Poziom podstawowy obejmuje 6-8 letnie kształcenie najmłodszych w szkołach podstawowych.

  • średni (secondary). 

Kolejnym etapem jest odpowiednik polskiego liceum w USA - High School. Edukacja na etapie secondary kończy się na poziomie 12-stej klasy (zazwyczaj w 17-18 roku życia) i jest ona poświadczona dyplomem ukończenia szkoły średniej (High School Diploma).

  • wyższy (postsecondary). 

Następnie absolwenci amerykańskich wyborów stają przed koniecznością wyboru jednej z wielu możliwych dróg dalszego kształcenia. Instytucje naukowe, które odpowiadają za szkolnictwo wyższe w Stanach Zjednoczonych, dzieli się na studia I stopnia (undergraduate) oraz studia II i III stopnia (graduate).


Szkoły w USA - jak wygląda edukacja w USA na różnych poziomach?

Na system szkolnictwa w USA składa się kilka poziomów. Nauka na każdym etapie ma inną specyfikę – jest przystosowana do potrzeb ucznia na określonym etapie rozwoju. Przygoda ze „szkołą” może zacząć się już w wieku 3 lat. Wtedy rodzice mogą posłać swoją pociechę do tzw. preschool, którą można porównać do polskiego żłobka. Nie ma tam bowiem żadnej podstawy programowej – dzieci doglądane przez opiekunki poznają wówczas świat, zawierają pierwsze przyjaźnie i bawią się.

Różnica między żłobkiem a preschool tkwi w wieku pociech: do żłobka posyła się dzieci poniżej 3 roku życia, natomiast do preschool – trzy- lub czterolatków. Zarówno w Polsce, jak i w USA, ten etap zależy wyłącznie od woli i możliwości rodziców. Obowiązkowa nauka w Stanach zaczyna się w tzw. kindergarden, w wieku 5 lat.

Szkoły w USA - edukacja krok po kroku

1. Edukacja w USA zaczyna się w przedszkolu (kindergarden) 

To tam maluchy opanowują podstawowe umiejętności, głównie matematyczne i językowe. Dużą wagę przywiązuje się też do socjalizacji dzieci. Drugi rok kindergarden jest nieco bardziej rygorystyczny – zdobytą wiedzę rozwija się, by przygotować ucznia do wkroczenia w świat nauki. 

2. Szkoła podstawowa (elementary school) 

To kolejny etap, który składa się na system edukacji w USA. Uczniowie nabierają tam biegłości w języku ojczystym i opanowują podstawy przedmiotów takich jak np. matematyka, język obcy (głównie hiszpański lub francuski), historia, geografia czy biologia. W USA nie ma odgórnie określonego programu nauczania, dlatego wybór i ilość poszczególnych zajęć zależy od decyzji władz federalnych (stanowych) lub organów szkoły. Jedynie ustawa z 2001 roku No Child Left Behind zobowiązuje placówki do utrzymania określonego poziomu nauczania (AYP – adequate yearly progress).

3. (middle school/junior hish school)

W wieku 11 lat uczniowie w USA idą do odpowiednika polskiego gimnazjum. Uczęszczają tam na różnorodne zajęcia, które wymagają zaliczenia – często w formie egzaminów. Mają one pomóc w ustaleniu poziomu wiedzy ucznia i stopnia zaawansowania kursów, które może wybrać na następnym roku. Ilość i rodzaj przedmiotów dodatkowych (do wyboru) zależy od oferty poszczególnych placówek.

4. High school, czyli najbardziej rozpoznawalna szkoła w USA.

To odpowiednik polskiego liceum, który przygotowuje do wkroczenia na rynek pracy lub podjęcie studiów. Hish school daje uczniowi większą niezależność – poza przedmiotami obowiązkowymi (np. matematyką, angielskim, językiem obcym), istnieje możliwość uczęszczania na kursy dodatkowe. W zależności od planowanej ścieżki rozwoju, uczniowie high school wybierają pomiędzy zajęciami:

  • zaawansowanymi z wybranych przedmiotów (AP – advanced placement) 
  • sportowymi,
  • przygotowującymi do pracy.

Pod koniec nauki w high school, kandydaci na studia muszą przystąpić do egzaminu SAT (bardziej nastawionego na język) lub ACT (skupionego na naukach ścisłych). Dodatkowo, każdy absolwent otrzymuje dyplom ukończenia szkoły średniej.  Obowiązkowa nauka w USA trwa do 12 klasy (K-12), którą można ukończyć w wieku 16-18 lat. Daje to wykształcenie średnie, umożliwiające podjęcie studiów lub rozpoczęcie kariery zawodowej.

System szkolnictwa wyższego w USA

Podobnie jak na poziomie podstawowym i średnim, szkolnictwo wyższe także nie jest sterowane centralnie – jest zarządzane przez władze państw federalnych. Uczelnie są podzielone na:

  • prywatne (np. Harvard, Yale) – utrzymywane z czesnego, grantów badawczych i darowizn; z reguły są mniejsze (przyjmują mniej kandydatów), lepiej wyposażone i oferują atrakcyjniejsze programy stypendialne,
  • publiczne (np. Binghamton, Clemson) – dotowane przez rządy stanowe; zapewniające dostęp do edukacji dla dużej liczby studentów, oferujące obszerniejszą ofertę kierunków.

Bez względu na sposób finansowania, każda z uczelni posiada własną organizację roku akademickiego – najczęściej trwa on jednak od września do maja. Może być podzielony na semestry, trymestry lub kwartały. Studia pierwszego stopnia w USA można odbyć w USA w różnego rodzaju placówkach, oferujących programy o różnej specyfice i przeznaczeniu. Różnorodność oferty edukacyjnej i typów szkoleń sprawia, że każdy kandydat na studia w USA może znaleźć tam coś dla siebie. 

Studia I stopnia (undergraduate) w USA

Absolwenci liceów w zależności od zainteresowań i przyszłych planów zawodowych mogą wybrać następujące instytucji naukowych, które oferują studia I stopnia, czyli odpowiednik europejskiego licencjatu.

1. College

Najbardziej popularny typ uczelni w Stanach, który oferujące 4-letnie studia I stopnia kończące się dyplomem Bachelor z dziedziny nauk humanistycznych (Liberal Arts, stopień B.A.) lub nauk ścisłych (Science, stopień B.S.). W praktyce College funkcjonują zarówno jako samodzielne uczelnie, jak i części uniwersytetów. Liberal Arts College oferują ogólne wykształcenie uniwersyteckie, obejmujące nauki przyrodnicze, społeczne i studia humanistyczne.

2. Community College, Junior College


Community i Junior College to szkoły pomaturalne, które oferują dwuletni program studiów. Uczniowie mają możliwość grup przedmiotów o praktycznym charakterze zawodowym albo teoretycznym akademickim. Absolwenci mają tytuł Associate in Arts (A.A.) bądź Associate in Sciences (A.S.) i mogą kontynuować naukę na czteroletnich uczelniach.

3. Technical Institute


Technical institutes to praktyczne szkoły zawodowe, które w zależności od stanu i docelowego kierunku mogą trwać od roku do trzech lat. Mają one na celu przede wszystkim przygotowanie do opanowania kluczowych umiejętności zawodowych i szybkiego wejścia na rynek pracy.

Studia II i III stopnia (graduate) w USA

W ramach studiów II i III stopnia studenci mogą zdobyć kolejne tytuły. Tytuł Masters odpowiada naszemu tytułowi magistra, a Doctorate to odpowiednik polskiego tytułu doktora. Studia magisterskie trwają zazwyczaj od roku do trzech lat. Niemal każda amerykańska uczelnia, zarówno publiczna, jak i prywatna, oferuje różnorodne programy magisterskie, takie jak np.: Masters of Arts, Masters of Science czy popularny Masters of Business Adminstration (MBA).



Długość studiów doktoranckich bardzo się różni na poszczególnych uczelniach. Zazwyczaj wynosi ona od dwóch do sześciu lat. Niektóre uczelnie umożliwiają aplikacje na studia doktoranckie posiadaczom tytułu bakałarza, także nie zawsze wymagane jest ukończenie studiów magisterskich. Najczęściej absolwenci programów doktoranckich uzyskują tytuł Ph.D. (Doctor of Philosophy)

System edukacji w USA - czym się różni od szkolnictwa w Polsce i Europie?

System edukacji w USA

Najistotniejszym elementem, odróżniający USA od Polski jest nieuregulowany odgórnie system oświaty. Struktura szkolnictwa w Polsce składa się obecnie z 8-letniej szkoły podstawowej, kończącej się egzaminem ośmioklasisty oraz szkołą średnią w trzech wariantach do wyboru:

  • 4-letnie liceum,
  • 5-letnie technikum,
  • 3-letnią szkołę branżową I stopnia + 2-letnią szkołę branżową II stopnia (opcjonalnie).

USA, jako państwo federalne, ma zdecentralizowane szkolnictwo. Oznacza to, że decyzje struktury edukacji, praw i obowiązków uczniów czy programu nauczania, podejmowane są przez władze stanowe. Dlatego dzieci zaczynają naukę między 5 a 7 rokiem życia, a kończą mając 16-18 lat. Poszczególne etapy, takie jak np. high school czy kindergarden trwają więc różnie, w zależności od stanu. Jedynymi elementem wspólnym jest obowiązek zdobycia wykształcenia podstawowego i średniego – to ostatnie kończy się na poziomie 12 klasy (K-12). 

Matura w USA

Kolejną niespodzianką w systemie szkolnictwa w USA jest brak matury. Osoby kandydujące na jedną z amerykańskich uczelni muszą przystąpić do egzaminu SAT lub ACT. W przeciwnym razie zakwalifikowanie się na studia jest niemożliwe.

SAT (Scholastic Assessment Test) 

To egzamin najbardziej zbliżony do polskiej matury, nie stanowiący jednak jej odpowiednika. Sprawdza wiedzę z matematyki oraz bardzo szczegółową znajomość języka angielskiego (czytanie, pisanie i znajomość gramatyki). Aby zdać SAT, często należy też opracować esej – na jego przygotowanie przeznaczono około 50 minut.

ACT (American College Testing Program)

Test sprawdzający umiejętności językowe, a także poziom wiedzy z matematyki i nauk ścisłych (biologii, chemii, fizyki). Podobnie jak w SAT, od zdających często wymaga się napisania eseju. W ACT czas na jego przygotowanie jest krótszy: to 40 minut. 

Podobnie jak w Polsce, przystąpienie do SAT/ACT lub matury jest nieobowiązkowe (bez względu na wybraną szkołę średnią) lecz konieczne dla osób kandydujących na studia.

Szkoły w USA

Do 2017 roku polska struktura edukacji była bardziej podobna do amerykańskiej. Po ponownym wycofaniu gimnazjów różnice między Polską a Stanami Zjednoczonymi pogłębiły się. System edukacyjny w USA składa się z:



6-klasowa podstawówka, trzyletnie gimnazjum oraz tyle samo trwające liceum były charakterystyczne dla polskiej struktury oświaty i przypominały nieco przedstawione powyżej szkoły w USA. W 2017 roku przeorganizowano jednak system edukacji i wcielono gimnazjum do szkoły podstawowej. Amerykańska middle school nie ma więc już odpowiednika w Polsce.

Zasadniczą różnicą między tymi dwoma systemami jest też wiek uczniów poszczególnych szkół. W USA ramy te są bardziej elastyczne i zależą od prawa stanowego. 

Nauka w USA

Charakterystyczne dla systemu edukacyjnego w USA są obowiązkowe zajęcia dodatkowe, np.:

  • sportowe,
  • zawodowe,
  • samorządowe,
  • kulturalne, 
  • wolontariat.

Szkoła w USA ma nie tylko przygotować ucznia pod względem akademickim, ale także zadbać o zdrowie fizyczne, uwrażliwić na sztukę/potrzeby innych lub przyuczyć do przyszłego zawodu. Mniejszą uwagę skupia się tam na nauce teorii – ważniejsza jest samodzielność, umiejętności praktyczne i zdolność do współpracy. W Polsce oferta zajęć dodatkowych jest nieco mniej obszerna. Tego typu aktywności są opcjonalne – uczeń może zadecydować, że nie chce uczestniczyć w żadnej z nich.

Organizacja zajęć

Kolejną różnicą między systemem w Polsce, a edukacją w USA jest organizacja zajęć. W Stanach w szkołach podstawowych i średnich lekcje zwykle trwają tyle samo każdego dnia. W Polsce nie dziwi harmonogram, w którym na wtorek zaplanowano 5 godzin zajęć, a na czwartek – 9. Ujednolicenie planu lekcji pozwala efektywnie planować swój czas i wypracować skuteczny schemat działań (codzienną rutynę).

Wakacje i powrót do szkoły w USA

1 września to dla polskich uczniów ważna data – oznacza koniec wakacji i początek obowiązków szkolnych. Jest tak od zerówki, przez szkołę podstawową, aż do średniej. Zmienia się to dopiero na studiach, kiedy to wakacje „wydłużają się” o miesiąc. Kiedy się rozpoczyna rok szkolny w USA?

… to zależy. Zależy oczywiście od władz federalnych, miasta lub szkoły, które indywidualnie ustalają pierwszy dzień nauki. Zwykle przypada on w drugiej połowie sierpnia lub na początku września. Zdarza się nawet, że jest to pod koniec lipca! Dokładną datę rozpoczęcia roku szkolnego w danej szkole znają jej pracownicy, kandydaci i uczniowie. Ostatni dzień nauki zależy od tego, kiedy wypadło rozpoczęcie. W każdym razie uczniowie spędzają w szkole około 180 dni w ciągu roku szkolnego.

Poza wakacjami i grudniową przerwą świąteczną, znanymi w obu krajach, w USA świętuje się m.in.:



Niespodzianką dla polskich uczniów w USA jest brak przerwy świątecznej z okazji Wielkanocy. Triduum Paschalne jest tam w zasadzie zredukowane do jednego dnia – Niedzieli Wielkanocnej. Wtedy to rodziny w Ameryce spożywają obiad (często w restauracjach, które tego dnia są otwarte). Lany Poniedziałek to w USA normalny dzień, w którym ludzie idą do pracy, a uczniowie – do szkoły.

Nauczanie domowe w USA

Edukacja domowa (tzw. homeschooling) jest legalną formą we wszystkich 50 stanach USA. Jak sama nazwa wskazuje, polega na rezygnacji z posyłania dziecka do szkoły i samodzielne (lub z pomocą ekspertów) przekazywanie wiedzy. W zależności od prawa federalnego, nauczanie domowe różni się w poszczególnych stanach. Główne przepisy dotyczą:

  • Frekwencji – czyli długości kształcenia; w każdym państwie federalnym naukę rozpoczyna się w wieku 5-7 lat i kończy, kiedy dziecko osiągnie 16-18 rok życia.
  • Wymaganych przedmiotów – jeśli stawiane są tego typu warunki, najczęściej są to przedmioty: matematyka, język angielski, nauki społeczne i przyrodnicze.
  • Sprawdzania zdobytej wiedzy – czyli obowiązek (lub jego brak) organizowania egzaminów i testów weryfikujących poziom wiedzy ucznia.
  • Innych wymagań – dokumentacji, raportowania, liczby zajęć/godzin, zgody komisji itd.

Przed podjęciem decyzji o edukacji domowej, należy zapoznać się z obowiązującym prawem stanowym. Tego typu nauczanie ogólnie jest w USA legalne, jednak pod pewnymi warunkami, określonymi w lokalnych regulaminach.



Nauczanie może odbywać się w następujących formach:

  1. Tradycyjnie – polega na realizowaniu programu szkolnego w domu. Rodzice kupują podręczniki, instrukcje oraz harmonogramy i przekazują wiedzę prawie w taki sam sposób, jak nauczyciele – z większym dostosowaniem do indywidualnych potrzeb dziecka.
  2. Online – polega na wykupieniu internetowego programu nauczania. Zadaniem dziecka jest logowanie się na zajęcia o określonych godzinach lub odtwarzanie przygotowanych materiałów. Wiedza ucznia często jest sprawdzana za pomocą testów online, co umożliwia weryfikowanie postępów w nauce.
  3. Mieszane (blended learning) – wykorzystujące zarówno wiedzę rodziców, jak i gotowe materiały online. Różnorodne zajęcia ułatwiają dziecku przyswajanie wiedzy, a zajęcia online, np. z dziedzin mało znanych rodzicom, zwalniają ich z obowiązku posiadania wiedzy na każdy temat.  
  4. Tzw. „oduczenie” (unschooling) – to odejście od tradycyjnego przekazywania wiedzy z tradycyjnych dziedzin naukowych na rzecz poznawania świata w sposób indywidualny. Może polegać np. na podróżowaniu w celu poznania języka i kultury innych krajów lub na pomaganiu rodzicom w obowiązkach domowych/zawodowych w celu przyuczenia do pracy. Tego typu działania mają zainteresować dziecko i zachęcić do samodzielnego i alternatywnego zgłębiania wiedzy.  

Zalety i wady nauczania domowego w USA

Nauczanie w domu wymaga poświęcenia czasu i pracy, które tradycyjnie przypada nauczycielom. Obowiązkiem rodzica jest także przygotowanie się do przekazywania merytorycznej i sprawdzonej wiedzy, a trudno jest być ekspertem w każdej dziedzinie. W szkole kadra naukowa składa się z wielu członków – nauczanie domowe wymaga od rodziców ogromnej erudycji. Dodatkowo, ograniczony kontakt z rówieśnikami może mieć negatywny wpływ na dziecko.

Z drugiej strony, edukacja domowa jest formą, która pozwala dostosować program do indywidualnych potrzeb dziecka, skupić się na jego zainteresowaniach i mocnych stronach. Przekazywanie wiedzy w ten sposób pozwala budować więź między rodzicem a uczniem. Umożliwia także lepszą organizację czasu – to bardzo elastyczna forma nauczania.

Sprawdź, jak Lagunita może Ci pomóc!

Jeśli lektura przekonała Cię do aplikowanie na studia w USA – skontaktuj się z nami! Oferujemy profesjonalną pomoc w przygotowaniu się do egzaminów, zarówno językowego TOEFL, jak i do amerykańskiego SAT. Wspieramy w przygotowaniu przekonujących esejów aplikacyjnych oraz pilnujemy terminowego składania wniosków. Z nami dostaniesz się na wymarzone studia w USA – umów się na bezpłatną rozmowę!



Najczęstsze pytania

Jak wygląda system szkolnictwa w USA?

Około szóstego roku życia, amerykańskie dzieci rozpoczynają szkołę podstawową, która jest najczęściej nazywana - elementary school. Kolejnym etapem jest uczęszczanie do szkoły średniej składającej się z 12 klas. Po ukończeniu szkoły średniej amerykańscy uczniowie mogą kontynuować naukę w college'u lub na uniwersytecie. 

Co to jest stopień undergraduate?

Stopień undergraduate to określenie stopnia akademickiego uzyskanego przez osobę, która ukończyła kursy I stopnia. W Stanach Zjednoczonych jest on zazwyczaj oferowany w instytucji szkolnictwa wyższego, takiej jak college lub uniwersytet.

Co to są studia graduate?

Studia graduate, czyli studia II i III stopnia w USA służą podobnym celom jak te w innych krajach. Są to studia podyplomowe następujące po kursie licencjackim. Niektóre z nich dają szansę na bardziej dogłębne studiowanie przedmiotu akademickiego. Inne zapewniają zaawansowane szkolenia techniczne lub zawodowe.

Jaka jest różnica między studiami undergraduate a graduate?

Programy studiów undergraduate (studia I stopnia) mają charakter bardziej ogólny. Programy studiów graduate (studia II i III stopnia) są wysoce wyspecjalizowane i znacznie bardziej zaawansowane niż programy studiów I stopnia. Klasy na studiach undergraduate są zazwyczaj znacznie większe i mniej zindywidualizowane. W programach graduate studenci ściśle współpracują z profesorami

Ile trwają studia w USA?

Studia I stopnia w USA zazwyczaj trwają cztery lata i składają się z 120-128 godzin kredytowych w semestrze. Studia II stopnia na uniwersytecie amerykańskim trwają zazwyczaj około dwóch lat nauki w pełnym wymiarze godzin (choć niektóre kursy są krótsze).

Czy warto iść na studia doktoranckie w USA?

Doktorat naprawdę jest wart inwestycji, zwłaszcza w dziedzinach takich jak prawo, nauki farmaceutyczne, nauki biomedyczne i finanse. Uzyskanie tytułu doktora daje większe szanse na wyższe zarobki niż w przypadku osoby bez tego stopnia. W USA możliwe jest pominięcie studiów magisterskich i przejście bezpośrednio na studia doktoranckie.

Jak przygotować się do egzaminu SAT? Opowiada Ula z Lagunita Education


Oceń artykuł:

Średnia 4.3/5 na podstawie 16 opinii.
Czytaj więcej:

Chcesz studiować w USA? Przygotujemy Cię do rekrutacji

Zamów rozmowę

ikona telefon

Zadzwoń do nas
+48 531 60 60 03

Czekamy na Twój telefon!
Codziennie od 9:00 do 17:00

ikona mail

Napisz do nas
office@lagunita.education

Nie lubisz formularzy kontaktowych?
Jesteśmy dostępni w tradycyjny sposób

Pomożemy Ci w aplikacji na studia!

Studia w Stanach Zjednoczonych

Oferujemy kompleksową pomoc w aplikacji na studia w USA dla Polaków! Przygotowujemy do testów wstępnych, pomożemy przy esejach aplikacyjnych, dostaniu stypendium oraz rozpoczęciu życia w USA. Z nami dostaniesz się na studia w Stanach!
Dowiedz się więcej